Vasten: van “nuttig” naar “zinvol”

De duivel is reëel. En hij stelt ons op de proef. Ik mocht er vandaag over preken

De duivel stelt niets meer of niets minder dan de menselijkheid van Jezus op de proef. Hij belooft Hem aanzien, rijkdom en macht in ruil voor onderwerping. De mens die zijn ziel aan de duivel verkoopt, het is een oud thema in de kunst, tot op de dag van vandaag. Voor een goed begrip: de duivel is reëel, het zijn al die beproevingen waar een mens mee geconfronteerd wordt op zijn weg door het leven – Temptation Island in het echt.

Niet van brood alleen

Goede vrienden, wie tijdens deze vastenperiode wat minder eet of een maaltijd overslaat, wordt al gauw met de neus op de feiten gedrukt: je beseft dat je voedsel nodig hebt om in leven te blijven. En dat mag dan wel zo zijn, maar voor een mens volstaat dat niet, zegt Jezus ons in het Evangelie van vandaag: “Een mens leeft niet van brood alleen.”

En welke mens kan aan de macht van het geld weerstaan? Zeker als iemand ons zegt: wat je kan pakken, is voor jou. “Als je in aanbidding voor mij neervalt, zal dat allemaal van u zijn”, zegt de duivel. Maar Jezus antwoordt: “De Heer uw God zult gij aanbidden en Hem alleen dienen”. Op een andere plaats in het evangelie zegt Jezus dat je moet kiezen tussen de mammon – de god van het geld – en God. Niet dat je geen geld mag hebben, maar het bepaalt voor een christen nooit zijn leven. Bezit is geen doel op zich in het – christelijke – leven.

En dan is er de ultieme proef van de duivel: “Gooi uzelf naar beneden, de engelen zullen u opvangen”. Maar ook op die uitdaging gaat Jezus niet in: “Gij zult de Heer uw God niet op de proef stellen”.

Geworteld leven en spreken

Drie vragen/beproevingen. Drie keer dient Jezus de duivel van antwoord: “Een mens leeft niet van brood alleen.” “Gij zult alleen de Heer, uw God, aanbidden en alleen Hem dienen.” “Gij zult de Heer, uw God, niet testen.”

Hoe Hij dat kan? Omdat Zijn leven en spreken geworteld zijn in God – “Wie mij ziet, ziet de Vader”, zegt Hij elders. Niet dat die beproevingen Hem niets doen. Niets menselijks is Hem vreemd. Meer bezit, meer macht, meer aanzien, het is verleidelijk. Maar Hij zet er iets anders voor in de plaats. In plaats van bezit, macht, aanzien zet Hij doorzetting, verbondenheid en vertrouwen. In plaats van “hebben” zet Hij “zijn”. Voluit “zinvol” in plaats van louter “nuttig”. Een mens heeft al waarde omdat hij bestaat, omdat hij er is.

Nuttig? Nee, wel zinvol

Laat ik het met een voorbeeld illustreren. Ik leerde Marc vijf jaar geleden kennen toen ik in De Ark werkte, een woongemeenschap voor mensen met en zonder beperking. Marc kan niet spreken, kan niet zelfstandig voor zichzelf zorgen. En toch is hij het zonnetje in huis. Als ik ’s morgens zijn kamer binnenkwam en de gordijnen opende, begonnen hij luid te applaudisseren: applaus voor een nieuwe dag, applaus voor het leven. Marc en anderen in De Ark brengen mensen samen. Laten het wonder van een gemeenschap gebeuren. Doen het leven vertragen en verdiepen. Nuttig? Nee, maar wel zinvol. Vrienden, laten we daar in deze vastentijd maar bij stilstaan.

(Lezingen:
Dt 26, 4-10
Rom 10, 8-13
Lc 4, 1-13)

Geef een reactie