Waarheid en werkelijkheid

Over waarheid en werkelijkheid. En wat dat dan met de Drie-Eenheid te maken heeft. Een preekje.

Pinksteren is voorbij. Christus verdwijnt uit het zicht. We staan er alleen voor. Of toch niet? Langzaam ontdekken we wat Christus ons heeft geleerd. Dat staat mooi in de lezingen van vandaag. De Geest van God is ons door Christus geschonken, schrijft Paulus (tweede lezing). Een karaktertrek van die Geest is Wijsheid. De Wijsheid die, volgens het boek Spreuken (eerste lezing) er al voor het begin van de aarde is. Wijsheid is dus – letterlijk – een goddelijke eigenschap die Christus – door ons zijn Geest te schenken – doorgeeft aan ons. En blijft doorgeven. Geen boekenwijsheid, maar levenswijsheid.

Waarheid – werkelijkheid

Vrienden, in zijn afscheidsrede zegt Jezus: “Nog veel heb ik u te zeggen, maar gij kunt het nog niet dragen. De Geest van waarheid zal het u onthullen.” Waarheid: naast wijsheid een tweede belangrijke eigenschap. Maar dan moeten we wel goed begrijpen wat met die Waarheid wordt bedoeld. Het gaat niet om de werkelijkheid zoals we die zien en kunnen beschrijven. Het gaat niet om de wetenschappelijke formules die de fysieke werkelijkheid wil vatten. Het gaat om een verschil in kijken naar wat er rondom ons gebeurt.

Duivennest

De werkelijkheid beschrijft het rommelige duivennest in de boom in onze tuin. Na 16 tot 20 dagen zijn de eieren uitgebroed. De jongen zijn eerst nog blind, maar openen na 6 dagen de ogen. Na ongeveer een maand kunnen ze vliegen. Maar wie bij de pure beschrijving blijft zoals je op Wikipedia kan lezen, mist de waarheid. De Waarheid toont het leven dat kan groeien in zo’n duivennest. De Waarheid kijkt naar het grotere plaatje: de prachtige boom die zo stevig is dat hij onderdak kan geven aan een duivenfamilie. Waarheid is wat ons diep binnenin zodanig raakt, dat het ons bevrijdt en in beweging zet. Waarheid is wat ons leven geeft, is wat ons het leven doorgeeft.

Wetenschap

Niet dat we de inzichten van de wetenschap naast ons neer moeten leggen. Niet dat we die wetenschappelijke werkelijkheid moeten ontkennen. We mogen best dankbaar zijn. Dankzij de wetenschap is er ongelooflijk veel vooruitgang geboekt die ons dagelijkse leven makkelijker en aangenamer maakt. En de wetenschap maakt het mogelijk inzicht te krijgen in grote maatschappelijke uitdagingen. Denk maar aan de klimaatverandering. De wetenschap kan een grote bijdrage leveren om aan de bedreigingen het hoofd te bieden.

Verdieping

Wie met de ogen van de Waarheid kijkt, laat zich leiden door de Geest. Zo’n spirituele levenswijze is verre van zweverig, maar vergt integendeel dat we met onze twee voeten op de grond staan. We moeten de Waarheid niet gaan zoeken hoog in de lucht, maar in de diepte van het dagelijkse leven. Geen zweverigheid, maar verdieping. Dan ervaren we – in de woorden van Meister Eckhart – de “zielevonk”, de Geest van de Vader en de Zoon die in ons werkzaam is. Dan vangen we een glimp op van God. En dan wordt alles anders.

De Geest is ons op Pinksteren geschonken. Het is nu aan ons die Geest door te geven. Door met die eeuwenoude Wijsheid in de Waarheid te gaan staan en er ons – gaandeweg en beetje bij beetje – door te laten leiden.

(Lezingen:
Spr 8, 22-31
Rom 5, 1-5
Joh 16, 12-15)